Νόμπελ Ιατρικής 2026: στους Ντάισεροθ, Χέγκεμαν και Νάγκελ για την οπτογενετική
Η μέθοδος χρησιμοποιεί φωτοευαίσθητα κανάλια για τον ακριβή έλεγχο νευρικών κυττάρων με φως και έχει αλλάξει τον τρόπο μελέτης του εγκεφάλου.
Στους Καρλ Ντάισεροθ, Πέτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ απονέμεται από κοινού το Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής 2026, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα 5 Οκτωβρίου η Συνέλευση Νόμπελ του Ινστιτούτου Καρολίνσκα.
Η επίσημη αιτιολόγηση αφορά τις ανακαλύψεις τους για τα φωτοελεγχόμενα κανάλια ιόντων και την οπτογενετική, μια μέθοδο που επιτρέπει στους ερευνητές να ενεργοποιούν ή να αναστέλλουν συγκεκριμένα νευρικά κύτταρα με φως.
Από ένα φύκος στον έλεγχο των νευρικών σημάτων
Οι Χέγκεμαν και Νάγκελ μελέτησαν την channelrhodopsin, μια πρωτεΐνη μονοκύτταρου φύκους που ανοίγει ένα κανάλι όταν φωτίζεται. Η ροή ιόντων που ακολουθεί δημιουργεί ηλεκτρικό σήμα και μπορεί να κάνει ένα κύτταρο ευαίσθητο στο φως.
Ο Ντάισεροθ εισήγαγε το γονίδιο της πρωτεΐνης σε νευρικά κύτταρα και έδειξε ότι το μπλε φως μπορεί να πυροδοτεί νευρικό σήμα. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στην οπτογενετική, η οποία δίνει τη δυνατότητα παρατήρησης και ελέγχου επιλεγμένων νευρωνικών κυκλωμάτων σε ζωντανό οργανισμό.
Τι σημαίνει για την έρευνα
Η μέθοδος χρησιμοποιείται για τη χαρτογράφηση κυκλωμάτων που σχετίζονται με μνήμες, συναισθήματα και συμπεριφορές. Η επίσημη ανακοίνωση αναφέρει επίσης ερευνητικές προσπάθειες για εφαρμογές όπως η αποκατάσταση της όρασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι πρόκειται ήδη για καθιερωμένη θεραπεία.
Το βραβείο συνοδεύεται από χρηματικό ποσό 12 εκατ. σουηδικών κορωνών και ανοίγει την εβδομάδα των ανακοινώσεων των Νόμπελ για το 2026.