ΕΕ: τελική έγκριση στον νέο κανονισμό επιστροφών
Το Συμβούλιο ολοκλήρωσε τη νομοθετική έγκριση του κοινού συστήματος για υπηκόους τρίτων χωρών χωρίς νόμιμο δικαίωμα παραμονής. Δεν εφαρμόζονται όμως όλες οι διατάξεις από σήμερα.
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έδωσε την 1η Οκτωβρίου την τελική έγκριση στον κανονισμό που θεσπίζει κοινό σύστημα επιστροφών για υπηκόους τρίτων χωρών χωρίς νόμιμο δικαίωμα παραμονής. Η απόφαση ακολούθησε τη συμφωνία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που είχε επιτευχθεί πριν από το καλοκαίρι.
Η εξέλιξη είναι τελική νομοθετική έγκριση και όχι απλή πολιτική πρόταση. Ωστόσο, κατά την ενημέρωση της 2ας Οκτωβρίου, το κείμενο αναμένει δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Σύμφωνα με το Συμβούλιο, θα τεθεί σε ισχύ την επόμενη ημέρα της δημοσίευσης.
Ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής
Ο κανονισμός εισάγει τυποποιημένη ευρωπαϊκή εντολή επιστροφής, στην οποία θα καταγράφονται τα βασικά στοιχεία της εθνικής απόφασης. Στόχος είναι να μπορούν οι αρχές ενός κράτους-μέλους να αναγνωρίζουν ευκολότερα απόφαση που έχει εκδοθεί σε άλλο κράτος.
Η αμοιβαία αναγνώριση των αποφάσεων παραμένει προς το παρόν προαιρετική. Θα επανεξεταστεί τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος και τότε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προτείνει να γίνει υποχρεωτική.
Υποχρεώσεις, κυρώσεις και εγγυήσεις
Οι άνθρωποι που έχουν λάβει απόφαση επιστροφής θα υποχρεούνται να εγκαταλείψουν το κράτος και να συνεργάζονται με τις αρχές. Η μη συνεργασία μπορεί, όπου το προβλέπει το εθνικό δίκαιο, να οδηγήσει σε μειωμένες παροχές, απόρριψη κινήτρων εθελούσιας επιστροφής, χρηματικές ή ακόμη και ποινικές κυρώσεις.
Για πρόσωπα που χαρακτηρίζονται κίνδυνος ασφαλείας προβλέπονται αυστηρότερα μέτρα, όπως αναλογική απαγόρευση εισόδου χωρίς προκαθορισμένη λήξη και δυνατότητα κράτησης πέραν των 24 μηνών. Η ίδια η ευρωπαϊκή απόφαση υπογραμμίζει ότι κάθε μέτρο επιστροφής πρέπει να τηρεί τα θεμελιώδη δικαιώματα.
Κόμβοι επιστροφής εκτός ΕΕ
Τα κράτη-μέλη θα μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες για κόμβους επιστροφής. Η χώρα υποδοχής πρέπει να σέβεται τα διεθνή πρότυπα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Οι ασυνόδευτοι ανήλικοι εξαιρούνται από τέτοιες συμφωνίες.
Η δυνατότητα δημιουργίας κόμβου δεν σημαίνει ότι συστήνεται αυτομάτως ένας συγκεκριμένος κόμβος ούτε καταργεί την ανάγκη ατομικής απόφασης επιστροφής. Απαιτείται ξεχωριστή συμφωνία ή διευθέτηση με τρίτη χώρα.
Πότε αρχίζει η εφαρμογή
Ορισμένες διατάξεις, μεταξύ τους εκείνες για τους κόμβους επιστροφής, θα εφαρμόζονται αμέσως μόλις ο κανονισμός τεθεί σε ισχύ. Άλλες, που απαιτούν προετοιμασία από τα κράτη-μέλη, θα αρχίσουν να εφαρμόζονται έναν χρόνο αργότερα. Επομένως, η τελική έγκριση δεν ισοδυναμεί με πλήρη εφαρμογή όλων των κανόνων από τις 2 Οκτωβρίου.